1. Jedzenie

• Czekolada – jedna z głównych przyczyn okołoświątecznych zatruć. Im większa zawartość kakao, a tym samym teobrominy odpowiedzialnej za zatrucie, tym poważniejsze mogą być objawy. Dawka toksyczna wynosi ok. 200 mg/kg masy ciała. Psy i koty nie są w stanie efektywnie metabolizować teobrominy. Objawy mogą pojawić się bardzo szybko, ale też do 24h od spożycia. Nie ma swoistej odtrutki, leczenie jest tylko objawowe, dlatego najlepszym sposobem na zjedzenie czekolady jest jak najszybsze wywołanie wymiotów. Objawy, które mogą się pojawić to: nudności, wymioty, biegunka, wzmożone pragnienie, ataki drgawkowe i w końcu śmierć.

• Rodzynki i winogrona – do tej pory nie została zidentyfikowana substancja odpowiedzialna za zatrucie. Niektóre psy pomimo zjedzenia tych substancji nie wykazują objawów chorobowych, co nie znaczy, że zjedzenie rodzynek czy winogron należy bagatelizować, bo mogą one wywołać bardzo poważne objawy i doprowadzić do śmierci zwierzęcia. Pierwsze objawy pojawiają się do 6h po spożyciu i są nieswoiste: nudności, apatia, wymioty i biegunka. W ciągu następnych 24-72h dochodzi do ostrego uszkodzenia nerek co wiąże się ze zmniejszonym oddawaniem moczu i w końcu bezmoczem. W tym przypadku również nie ma swoistej odtrutki, a najlepszą metodą jest wywołanie wymiotów.

• Ksylitol – czyli coraz bardziej popularny słodzik znajdujący się w przeróżnych słodyczach. Objawy mogą pojawić się już po 30 minutach od zjedzenia. Dawka toksyczna to 100mg/kg masy ciała. Objawy, które mogą wystąpić to silne osłabienie, wymioty, biegunka, blade błony śluzowe, ataki drgawkowe, śpiączka – ponieważ ksylitol wywołuje hipoglikemię, czyli spadek poziomu glukozy we krwi. Niezbędna jest jak najszybsza reakcja ze strony właściciela ze względu na bardzo szybko postępującą hipoglikmię, również wywołanie wymiotów powinno być jak najszybsze – z uwagi na szybkość wchłaniania ksylitolu. Uwaga – wymiotów nie należy wywoływać, jeśli doszło już do ataków drgawkowych lub osłabienia świadomości! Dotyczy to wszystkich przypadków zatruć.  

• Surowe ciasto drożdżowe – substancją toksyczną jest etanol. U wrażliwych osobników nawet niewielkie ilości mogą wywołać objawy. Poza tym w żołądku dochodzi do fermentacji i produkowania dużej ilości gazów, co powoduje wzdęcia a w skrajnych przypadkach rozszerzenie i skręt żołądka – wtedy niezbędna jest jak najszybsza interwencja chirurgiczna. Inne objawy to nudności, wymioty lub odruchy wymiotne, letarg, osłabienie, zapaść.

2. Rośliny

Rośliny świąteczne to kolejne niebezpieczeństwo, które mogą być wysoce toksyczne dla psów i kotów są świąteczne rośliny:

• Ostrokrzew – substancją drażniącą są saponiny, które działają silnie drażniąco na błony śluzowe oraz wywołują depresję układu nerwowego i krążenia. Objawy mogą pojawić się w ciągu 30 minut po kontakcie. Możliwe symptomy to: łzawienie, zaczerwienienie oczu, wymioty, biegunka, brak apetytu, ślinotok, osłabienie, zaburzenia oddechowe, drgawki, porażenie, śpiączka i śmierć. Brak swoistej odtrutki, zaleca się jak najszybsze wywołanie wymiotów i leczenie objawowe.

• Jemioła – toksyczność zależy głównie od drzewa, na jakim pasożytuje. Zatrucia jemiołą mogą być łagodne, natomiast istnieje możliwość poważnego zatrucia, dlatego kontakt z jemiołą nie powinien być bagatelizowany. Objawy kliniczne mogą pojawić się od 2 do 24 godzin po spożyciu. Toksyny wpływają głównie na układ pokarmowy i krążeniowy. Do najczęstszych należą: wymioty, biegunka, ból brzucha, trudności w oddychaniu, zwolnienie rytmu serca, zapaść, drgawki, niezborność ruchowa a nawet śpiączka. Leczenie objawowe.

• Gwiazda betlejemska – wbrew powszechnej opinii, jej toksyczność nie jest aż tak duża, jak zostało przyjęte. Substancjami drażniącymi są kwas euforbinowy, euforbina i związki cyjanogenne, które znajdują się w sokach rośliny. Zwykle występują łagodne objawy takie jak ślinotok, wymioty, biegunka. Jeśli doszło do kontaktu soku ze skórą, może się pojawić podrażnienie, obrzęk i świąd, a po kontakcie z oczami zaczerwienienie spojówek i przejściowy stan zapalny. Mimo wszystko spożycie poinsettii powinno zostać skonsultowane z lekarzem weterynarii. 

• Cis – wszystkie części krzewu są trujące, za wyjątkiem miękkich części owocu. Jest to niezwykle niebezpieczna roślina. Śmiertelna dawka to zaledwie 0,7g/kg. Toksyny wchłaniają się bardzo szybko, objawy kliniczne pojawiają się zwykle w ciągu 30 minut a śmierć może nastąpić w ciągu 3-25 godzin po spożyciu. Notowane są również przypadki nagłych zgonów, bez wcześniejszych objawów klinicznych. W odróżnieniu od innych zatruć, pierwsze pojawiają się zwykle objawy z układu krążeniowego, takie jak bradykardia, przyspieszony oddech, arytmie, sine lub blade błony śluzowe, niewydolność oddechowa, rozszerzone źrenice, silne osłabienie, drżenia mięśniowe, napady drgawkowe i śpiączka. W tym przypadku również nie ma swoistej odtrutki, leczenie tylko objawowe. 

2. Ozdoby choinkowe i inne świąteczne dekoracje

Do trzeciej kategorii niebezpieczeństw świątecznych należą ozdoby choinkowe i nie tylko:

• Włosy anielskie (oraz inne wstążki i sznurki) – niebezpieczeństwo ma tu bezpośredni związek ze zjedzeniem ciała obcego. Dotyczy to głównie kotów. Linijne ciała obce zwykle powodują niedrożność mechaniczną, a to z kolei kończy się zabiegiem chirurgicznym, mającym na celu usunięcie niedrożności.

• Bombki – zwłaszcza te szklane. Są nie lada zabawką zarówno dla kotów, jak i psów, które w niewinnej zabawie mogą wyrządzić sobie prawdziwą krzywdę. Są to zwykle rany cięte jamy ustnej, gardła a czasem przełyku. Jeśli pies lub kot będzie chodził po rozbitej bombce, może oczywiście dojść do uszkodzenia opuszek łap. W najgorszym wypadku czeka ich chirurgiczne opracowanie ran. 

3. Glikol etylenowy

Ostatnią rzeczą, o której chcielibyśmy Państwu wspomnieć, a która nie jest bezpośrednio związana ze świętami, a z okresem zimowym jest zatrucie glikolem etylenowym. Znajduje się w zimowych płynach do spryskiwaczy, rozmrażaczach do szyb, a także w rozpuszczalnikach do farb, płynach hamulcowych i płynach do chłodnic. Nawet niewielka ilość może doprowadzić do zgonu.

Co zrobić po wystąpieniu zatrucia u zwierzęcia glikolem etylowym?

Jeśli twój pies lub kot miał kontakt z glikolem etylenowym wizyta w klinice weterynarii powinna być natychmiastowa. Glikol po spożyciu wchłania się bardzo szybko i zostaje przekształcany do toksycznych metabolitów. Początkowe objawy obejmują wymioty, apatię, wzmożone pragnienie i zwiększone oddawanie moczu. Później mogą dołączyć się objawy neurologiczne, takie jak niezborność ruchowa, ataki drgawkowe, śpiączka. Ostatecznie doprowadza do ostrego uszkodzenia nerek i śmierci. Leczenie jest tylko objawowe. W zatruciach glikolem stosuje się etanol. Jeśli doszło do uszkodzenia nerek prognozy są niepomyślne.